តើអ្នកគួររៀនពាក្យដោយវិធីណា?

ភាសាវិទ្យាអនុវត្ត

មេរៀនទី  វាក្យសព្ទ

(Vocabulary)

ប្រធានបទ

តើអ្នកគួររៀនពាក្យដោយវិធីណា?

សាស្រ្តាចារ្យបណ្ឌិត អ៊ុក ឌីវ៉ង់

និស្សិត សួន សុធារ៉ា

ឆ្នាំសិក្សា ២០១២-២០១៣

តើអ្នកគួររៀនពាក្យដោយវិធីណា?

១ អ្វីទៅជាពាក្យ?

          ពាក្យគឺអី្វទាំងអស់ដែលគេចេះនិងយកមកប្រើក្នុងភាសា។ ការសិក្សាពាក្យចែកជាពីរកម្រិតគឺកម្រិត​ខ្ពស់​​​(​High-Frequency)និង​កម្រិតទាប​ (Low-Frequency)។​ ពាក្យកម្រិតខ្ពស់មានន័យថាពាក្យចំបាច់ ព្រោះ​​​គេ​ប្រើច្រើនក្នុងសង្គម ហើយយើងលឺ និងឃើញរាល់ថ្ងៃដែលធ្វើឲ្យយើងឆាប់ចេះចាំបានល្អ។ សម្រាប់​ប្រព័ន្ធអប់រំនៅកម្ពុជាគេដាក់បញ្ចូលវានៅក្នុងថ្នាក់ទាបបំផុតគឺថ្នាក់ទី១ស្របពេលដែលប្រព័ន្ធអប់រំនៃប្រទេស
ភាគច្រើនប្រើប្រាស់ពាក្យកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ថា្នក់វិទ្យាល័យនិងឧត្តមសិក្សា។ ការបង្រៀនរបៀបនេះគឺធ្វើឱ្យ​​ការសិក្សារបស់សិស្សកម្រិត​បឋមពិបាកក្នុងការចាប់បាននូវពាក្យដែលគេកំពុងរៀនក្នុងកម្រិតរបស់គេ។​​ចំពោះ​ពាក្យ​កម្រិតទាបវិញ គឺប្រទេសកម្ពុជាបង្រៀនដល់សិស្សរបស់ខ្លួនផ្ទុយពីប្រទេសដទៃ ដោយការយក​ពាក្យ​កម្រិតទាបទៅបង្រៀនសម្រាប់ថ្នាក់វិទ្យាល័យនិងឧត្តមសិក្សាទៅវិញ។

២  ហេតុអ្វីបានជាយើងត្រូវរៀនពាក្យ?

ការសិក្សាពាក្យគឺក្នុងគោលបំណងឲ្យយើងយល់ពីអី្វដែលអ្នកដទៃទាក់ទងមកកាន់យើង​​​ក៏ដូចជាឲ្យ​អ្នក​ដទៃយល់អំពីទំនាក់ទំនងរបស់យើង ទៅកាន់គេវិញផងដែរ។​

ម៉្យាងវិញទៀតសិស្សជាញឹកញាប់តែងតែខ្ជិល នៅពេលដែលពួកគេចាប់ផ្តើមការសិក្សាពាក្យថ្មីៗ​ពី​មេរៀន​របស់ពួកគេ ព្រោះថាការរៀនពាក្យថ្មីនេះគឺទាមទារឲ្យពួកគេហ្វឹកហាត់អានឲ្យបានច្រើន តែប្រការ​នេះ​នាំ​ឲ្យអ្នកសិក្សាពាក្យថ្មីពីភាសាដែលគេរៀននោះ ពិបាកថាឬអាននូវសូរពាក្យថ្មីដែលខុសពីភាសាកំណើត​របស់​គេ​ណាស់។

មកដល់ត្រង់ចំនុចនេះសំណួរសួរថា ហេតុអ្វីបានជាអ្នកគួររៀនពាក្យ បើសូម្បីតែអ្នកមិនមានទំនុក​ចិត្ត​អាន​ឈ្មោះរបស់ខ្លួនផងនោះ? ជាទូទៅគឺយើងរៀនវាដើម្បីធ្វើឲ្យការទាក់ទងរបស់​​​យើងបានល្អ។

ការរៀនពាក្យថ្មីគឺមិនមែនជាការធ្វើឲ្យមានភាពលំបាកយល់ដល់អ្នកសិក្សាទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ធ្វើឲ្យអ្នក​សិក្សា​អាចមាន​លទ្ធភាព បង្ហាញពីខ្លួនឯងឲ្យកាន់តែច្បាស់បន្ថែមទៀតក្នុងពេលជួបសន្ទនាជាមួយអ្នកដទៃ។ យើងត្រូវចាំថា នៅពេលដែលយើងអាចចាំពាក្យបានកាន់តែច្រើននោះមានន័យថា យើងកាន់តែអាចធ្វើការ​សន្ទនា​បានកាន់តែមានប្រសិទ្ធិភាព។

បើតាម ប្រសាសន៍របស់ លោក PHILIP K. DICK (www.lingualift.com)បានពោលថា បើអ្នកចង់ធ្វើ​ឲ្យ​​ការសន្ទនារបស់អ្នកមានភាពប្រាកដប្រជា អ្នកត្រូវចេះរៀបពាក្យរបស់អ្នកឲ្យបានត្រឹមត្រូវដែរ ហើយបើ​កាល​ណាអ្នកអាចគ្រប់គ្រងពាក្យរបស់អ្នកបានហើយ   គឺមានន័យថា អ្នកក៏អាចគ្រប់គ្រងការសន្ទនារបស់​អ្នក​ជា​មួយដៃគូរបានដែរ។

លើសពីនេះទៅទៀត ការដែលចេះវាក្យសព្ទបានច្រើន គឺជាភាពអនុគ្រោះមួយជួយឲ្យអ្នកមាន​ឱកាស​​​​​កាន់តែប្រសើរឡើងក្នុងការស្វែងយល់ពីពិភពលោក ដែលនៅជុំវិញអ្នកនិង  ដើម្បីឲ្យអ្នកអាចដឹក​បាន​​​​​​កាន់​តែល្អក្នុងការជ្រើសរើសពាក្យមកប្រើក្នុងបរិបទដែលអ្នកកំពុងចរចាបានយ៉ាងល្អទៀតផង។ បើយោង​​ទៅ​លើលទ្ធផលជាក់ស្ដែងមួយដែលសិក្សាដោយអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវនិងអប់រំដ៏ល្បីរបស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិចគឺ​លោក Johnson O'Connor (www.lingualift.com)បានរកឃើញថាកម្រិតវាក្យសព្ទរបស់​មនុស្សគឺជាការ​ទស្សន៍​ទាយ តែមួយដ៏ល្អបំផុតក្នុងការទទួលបានភាពជោគជ័យលើអាជីពការងារ​ទាំងនៅក្នុង​តំបន់ក៏ដូចជា​ក្នុង​ពិភពលោក។

អាស្រ័យហេតុនេះហើយទើបយើងត្រូវសិក្សាពាក្យនៅក្នុងភាសាដែលយើងរៀន។

៣ តើយើងត្រូវរៀនពាក្យតាមវិធីណាខ្លះ?

ការសិក្សាពាក្យផ្តោតសំខាន់ទៅលើវិធីពីរយ៉ាងគឺវីធីទីមួយការដាក់បញ្ចូល​(Input) ដែលយើងត្រូវ​ស្តាប់​​និងអាន និងវីធីទីពីរគឺការបញ្ចេញ(Output)ដែលយើងត្រូវនិយាយនិងសរសេរ។

ការសិក្សាតាមវិធីទីមួយ គឺផ្តល់ភាពងាយស្រួលជាងសម្រាប់ជនជាតិដើមដែលសិក្សាទៅលើពាក្យ
( Nagy, Herman and Anderson, 1985)។  ចំណែកឯអ្នកសិក្សាដែលមិនមែនជាជនជាតិដើមវិញ គឺមាន​ចំនុច​សំខាន់បីដែលគេត្រូវប្រឈម ទីមួយ ចំពោះពាក្យដែលមិនសូវធ្លាប់ជួបគួរតែលើកយក​មកសិក្សាតិច​តួច​បានហើយ គឺអាចថាពីរភាគរយនៃពាក្យដទៃ  (Hu and Nation, 2000)។​ ទីពីរ គឺត្រូវទាមទារឲ្យអ្នកសិក្សា​បញ្ជូល​នូវ​ការស្តាប់និងការអានឲ្យបានច្រើន យ៉ាងហោចណាស់ក្នុងមួយឆ្នាំឲ្យបានមួយលាន token ឬក៏​លើស​ពីនេះ ទើបជាការប្រសើរ។ ទីបី ការសិក្សាពាក្យគួរតែពង្រឹងឲ្យបានកាន់តែច្រើន ប្រសិនបើមានពាក្យ​ដែល​យើងមិនចេះនោះច្រើន ហើយដែលតែងតែលេចឡើងនៅក្នុងអត្ថបទដែលយើងសិក្សា។ ការធ្វើបែប​នេះ គឺទាមទារឲ្យយើងប្រើប្រាស់វចនានុក្រម និងគូសចំណាំលើពាក្យណាដែលយើងចង់រៀន (Watanabe, 1997)។  លើសពីនេះទៅទៀត ដើម្បីរៀនពាក្យឲ្យបានកាន់តែប្រសើរ លោក Nation និង Wang ក្នុងស្នាដៃ​ដែល​ចងក្រងមួយ បានលើកឡើងថា ចំពោះអ្នករៀននូវភាសាទីពីរ គួរតែអានសៀវភៅណាដែលមានពាក្យ​ចាប់ពីប្រាំពាន់ឡើងទៅ ដែលក្នុងសៀវភៅនោះមានបញ្ជូនក្រុមពាក្យ ឬសណ្តានពាក្យ ចាប់ពីបីរយទៅ​ប្រាំ​រយ​ពាក្យ ទើបជួយឲ្យអ្នកសិក្សានោះអាចសាំ នឹងពាក្យដែលគេគួរចេះ។

ក្រៅពីនេះការស្តាប់ក៏ជាប្រការសំខាន់មួយដែរ សម្រាប់អ្នកដែលសិក្សាពាក្យ គឺគេត្រូវ ហាត់ស្តាប់នូវ​អត្ថបទ​រឿងមួយឲ្យបានច្រើនដង ដើម្បីបន្សាំខ្លួនទៅនឹងសូរពាក្យដែលខ្លួនបានលឺចេញពីរឿងដែលខ្លួនស្តាប់ ប៉ុន្តែគេក៏គួរមានជំនួយពីគ្រូឬមិត្តភក្តិរបស់គេផងដែរ(Elley,1989)​។

ការសិក្សាតាមវីធីទីពីរគឺ Output ដែលយើងត្រូវនិយាយនិងសរសេរ។ ការធ្វើបែបនេះគឺជាការ​ប្រសើរ​​​ក្នុងការទទួលចំនេះដឹង ទៅក្នុងការសិក្សាពាក្យរបស់យើង ហើយការធ្វើបែបនេះអាចធ្វើឲ្យអ្នកសិក្សា​ទទួលយកវាបានតាមមធ្យោបាយមួយចំនួនដូចជា៖

ទីមួយ ត្រូវបង្កើតនូវសកម្មភាព ដោយប្រើប្រាស់ក្រដាសដែលមានរូបភាពពន្យល់ ឬក្រដាសដែល​មាន​សរសេរ​នូវនិយមន័យនៃពាក្យទាំងឡាយដែលអ្នករៀន ហើយការអនុវត្តនេះ នឹងជួយឲ្យអ្នកសិក្សា​ប្រើ​ប្រាស់​ពាក្យបានល្អ។

ទីពីរ បង្កើតសកម្មភាពនិយាយ នូវពាក្យដែលអ្នកសិក្សាបានរៀន ដោយការផ្តល់ឱកាសឲ្យ​ពួកគេ​​​សាក​​​​ល្បងប្រើប្រាស់ពាក្យថ្មីនោះ ជាមួយនឹងដៃគូរបស់គេ​ការធ្វើបែបនេះគឺតែងតែទទួលបាននូវ​លទ្ធផលល្អ​ក្នុងការរៀនពាក្យថ្មី (Newton,1995)។

ទីបី ប្រការដែលរៀនពាក្យវាហាក់បីដូចជាដំណើរនៃការសន្សំម្តងបន្តិចៗ ដូច្នេះការប្រើប្រាស់នូវ​ពាក្យ​​ដែលអ្នកសិក្សាចេះ ក្នុងការសរសេរឬនិយាយ អាចជួយពង្រឹង និងធ្វើឲ្យអ្នកសិក្សាទទួលការចេះចាំនូវពាក្យ ផងដែរ។

​តាមរយៈការពន្យល់និងរាប់រៀបពីខាងដើមមកនេះ យើងឃើញថា គឺមិនមានមូលដ្ឋានច្បាស់ណា​មួយ​អាចអះអាងពីរបៀបនៃការរៀនពាក្យឲ្យចេះចាំ ដោយគ្មានការចូលផ្សំពីវិធីសាស្រ្តផ្សេងៗនោះទេ ប៉ុន្តែ​ការសរសេរនូវពាក្យដែលខ្លួនបានរៀនចូលទៅក្នុងអត្ថបទជាចំណែកមួយល្អសម្រាប់ការរៀនពាក្យមិនខុសពីការអាននូវពាក្យនោះប៉ុន្មានទេ។ ប៉ុន្តែសរុបមក យើងអាចរៀនពាក្យបានតាមកត្តាសំខាន់បីយ៉ាងគឺ ការរៀនដោយខ្លួនឯង ការរៀនពីសាលា និងការរៀនពីមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញ។​ ម៉្យាងវិញទៀតការអាន យើងគួរអានអត្ថបទណាដែលមានពាក្យ ដែលយើង​មិន​ចេះតិច ទើបជាការប្រសើរ​ និងប្រតិបត្តិតាមទ្រឹស្តី I+1 ដែលមានន័យថា រៀនអ្វីដែលខ្ពស់ជាង​កម្រិត​ដែល​យើងរៀនបន្តិច ក៏ជាកក្តា​ជួយឲ្យឆាប់ចាប់បាននូវពាក្យនោះដែរ។​

៤  ដើម្បីចេះនិងយល់ពាក្យបានត្រឹមត្រូវ តើត្រូវអនុវត្តវិធីសាស្រ្តដូចម្តេចខ្លះ?

        តាមរយៈការសិក្សាប្រៀបធៀបទៅលើរបៀបសិក្សាពាក្យ ដោយចៃដន្យ និងការសិក្សាពាក្យដោយ​ជាក់​លាក់នោះ បានបង្ហាញថាការសិក្សាតាមរបៀបបង្រៀនជាក់លាក់គឺមានប្រសិទ្ធិភាពជាង។ ប៉ុន្តែការបង្ហាញ​នេះ​មិនសូវជាទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ទេ ព្រោះគេតែងដឹងថាការសិក្សាដោយត្រឹមត្រូវរមែងតែងផ្តល់​ផល​ល្អជាងការសិក្សាដោយឥតព្រៀងទុកនោះ ហើយ (Schmidt,1995)។ ម៉្យាងវិញទៀតការសិក្សា​ដោយ​មានវិធីត្រឹមត្រូវគឺ មានភាពស៊ីជម្រៅជាង និងផ្តល់នូវវត្ថុបំណងច្បាស់ជាងការសិក្សាដោយចៃដន្យនេះ។ មាន​ការសិក្សាជាយូរយាណាស់មកហើយ ស្តីអំពីការសិក្សាពាក្យឲ្យមានលក្ខណៈប្រាកដប្រជា ហើយជាលទ្ធផល​បានផ្តល់មកនូវទម្រង់នៃការសិក្សាពាក្យដ៏មានប្រយោជន៍មួយក្នុងការរៀនពាក្យ (Nation,​2001)។ ចំពោះ​ទម្រង់​ដែល​អ្នកសិក្សាបានរកឃើញនោះយើងនឹងបង្ហាញដូចខាងក្រោម។

ទី១ រំលឹកប្រសើរជាងចំណាំ គឺយើងត្រូវសរសេរពាក្យដែលយើងរៀននៅលើផ្នែកមួយ នៃក្រដាស​តូចមួយ ហើយត្រូវសរសេរនិយមន័យរបស់វានៅលើផ្នែកម្ខាងទៀតនៃក្រដាសនោះ។ ការធ្វើបែបនេះគឺជា​ការ​ជួយឲ្យខួរក្បាលរបស់យើងធ្វើការរំលឹកដល់ពាក្យ ដែលបានរៀនបន្ទាប់ពីបានឃើញនូវគ្រាដំបូង។ ការ​រំលឹករកម្តងៗគឺអាចជួយពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាទម្រង់នៃពាក្យទៅនឹងន័យរបស់វា (Baddeley,1990) ហើយ​ការ​​​ដែលយើងឃើញទាំងពាក្យនិងពាក្យនិយមន័យនៅផ្នែកតែមួយគឺមិនសូវមានប្រសិទ្ធិភាពទេ។

ទី២ ប្រើប្រាស់ក្រដាសដែលមានទំហំសមរម្យ គឺដំបូងចាប់ផ្តើមជាមួយបន្ទះតូចៗនៃក្រដាស ដែលអាចសរសេរពាក្យពី១៥ ទៅ២០ពាក្យ។ ប៉ុន្តែចំពោះពាក្យពិបាកៗខ្លាំងយើងគួរតែ​ប្រើក្រដាសដែល​សរសេរ​បានពាក្យតិចជាងនេះ។ បើអ្នកគិតថាអាចសរសេរច្រើនបាន ហើយអ្នកនៅតែអាចចងចាំបាន អ្នកក៏​មិន​គួរសរសេរពាក្យនៅលើក្រដាសឲ្យលើសពី៥០ ពាក្យ​ដែរ ព្រោះថាវានឹងបង្កលក្ខណៈមិនងាយ​ស្រួល​ដល់​អ្នក។

ទី៣ ត្រូវឈប់បន្តិច ចាំមើលពាក្យម្តងទៀត គឺត្រូវធ្វើរបៀបនេះបន្ទាប់ពីអ្នកបានមើល ពាក្យណាមួយ​ម្តង​រួចមកហើយ ហើយត្រូវបន្តធ្វើបែបនេះនៅពេលមួយម៉ោងក្រោយមក មួយថ្ងៃក្រោយមក មួយសប្តាហ៍​ក្រោយ​មក គឺត្រូវធ្វើបែបនេះតៗទៅ បើអាច នោះវានឹងនាំឲ្យអ្នកអាច ចងចំាពាក្យបានកាន់តែច្រើន។

ទី៤  ទន្ទេញពាក្យឲ្យលឺៗ ឬទន្ទេញក្នុងចិត្តរបស់អ្នក ការធ្វើបែបនេះគឺដើម្បីឲ្យប្រាកដថា ពាក្យថ្មីដែលអ្នករៀនអាចឈានចូលទៅដល់ ទីចងចាំរយៈពេលវែងនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់ អ្នក។

ទី៥ បន្តរៀនពាក្យដោយ យកចិត្តទុកដាក់ ការធ្វើបែបនេះគឺសម្រាប់ពាក្យដែលពិបាកចងចាំ ហើយ​វិធី​​សាស្រ្តសម្រាប់យើងយកមកប្រើនោះគឺ យើងត្រូវហាត់ប្រើពាក្យនោះនៅប្រយោគ ឃ្លា ឬចាត់វាចូលក្នុង​ថ្នាក់ពាក្យ ជាដើម។ ការដែលអ្នកអាចធ្វើបាននោះអ្នកនឹងអាចចងចាំពាក្យបានកាន់តែល្អ។

ទី៦ ជៀសវាងការធ្វើឲ្យច្រឡំបល់ គឺត្រូវប្រាកដថា ពាក្យដែលមានការប្រកបប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ឬក៏មានន័យស្រដៀងគ្នាត្រូវបានអ្នកដាក់ក្នុងក្រដាសតែមួយឲ្យសោះ ព្រោះវានឹងធ្វើ​ឲ្យយើងច្រឡំ។

ទី៧ ជៀសវាងការរៀនពាក្យដាក់តាមលំដាប់ គឺការផ្លាស់ប្តូរលំដាប់នៃពាក្យដែលយើងរៀនជាកក្តា​ចាំបាច់។ ការធ្វើបែបនេះនឹងអាចជួយឲ្យអ្នកអាចគេចផុតពីការដែលអានពាក្យមួយចប់ ហើយនឹកដល់ន័យ​នៃ​ពាក្យបន្ទាប់។

ទី៨ ប្រើសំនួនពាក្យបើចាំបាច់ ចំនុចនេះគឺចាំបាច់ ព្រោះអ្នកគួរសរសេរថ្នាក់ពាក្យនៅ​លើក្រដាស​របស់​អ្នកដើម្បីអាចធ្វើឲ្យអ្នកចងចាំកាន់តែល្អ។ ជាទូទៅគេយកវិធីនេះទៅអនុវត្ត លើពួកពាក្យដែលជា​កិរិយា​សព្ទ។ ម៉្យាងវិញទៀតពាក្យខ្លះ បើរៀនដោយដាក់ចូលជាឃ្លា គឺអាចជួយឲ្យឆាប់ចេះចាំជាងផងដែរ។

ដូច្នេះយើងឃើញថា ការសិក្សាពាក្យឲ្យបានប្រាកដ គឺជាផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងកម្មវិធីរៀន​ពាក្យ។ ព្រោះថាវាអាចផ្តល់លទ្ធផលបានឆាប់រហ័ស ដែលជាកត្តាជួយឲ្យអ្នកសិក្សាអាចទទួលបាននូវការ​ចងចាំ​ពាក្យ ទាំងតាមរយៈ Output និង Input។

៥​ ការសិក្សាពាក្យឲ្យបានច្បាស់លាស់តាមរយៈជំនាញទាំងបួន (ស្តាប់ អាន សរសេរ និង​និយាយ)

គេនិយាយថា ការចេះពាក្យគឺមានសារៈសំខាន់ ប៉ុន្តែការប្រើពាក្យទាំងនោះ គឺទាមទារឲ្យមានភាព​ច្បាស់។ ដូច្នេះការសិក្សានូវពាក្យដែលខ្លួនចេះឲ្យបានល្អគឺប្រសើរជាងការរៀនពាក្យពិបាក និងថ្មីដែលមិន​ធ្លាប់​ជួបពីមុនមក។ ដូច្នេះការរៀនពាក្យមិនមែនផ្តោតតែលើការសិក្សាពាក្យឲ្យបានចំនួនច្រើននោះទេ ប៉ុន្តែ​ដើម្បីប្រើភាសាបានល្អ យើងត្រូវចេះលើជំនាញទាំងបួន គឺ ស្តាប់ អាន និយាយ សរសេរ។ មានកត្តាពីរដែល​អាចជួយឲ្យអ្នកសិក្សាឈានរក ការអភិវឌ្ឍការរៀនពាក្យរបស់ខ្លួនបានប្រសើរ។ ទីមួយ គឺត្រូវរៀនពីពាក្យ​សាមញ្ញឲ្យបានច្រើនសិន ដើម្បីចាប់បាននូវពាក្យមូលដ្ឋានខ្លះសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ហើយដើម្បីទទួលបានមូល​ដ្ឋាន​ពាក្យនេះ យើងត្រូវអនុវត្តពាក្យទាំងនោះឲ្យបានច្រើនដង ដើម្បីឲ្យយើងអាចប្រាកដថា ប្រើប្រាស់វា បាន​ល្អ។ សកម្មភាពដែលយើងរៀនពាក្យមានដូចជា ការហាត់អានម្តងហើយម្តងទៀត ដែលគេហៅថាវិធីសាស្រ្ត ៤/៣/២ គឺមានន័យថា យើងត្រូវអាន ដំបូងប្រើពេលបួននាទី បន្ទាប់មក បីនាទី និងចុងក្រោយពីរនាទី ទៅដល់ដៃគូរបស់យើងបានស្តាប់។ ចំនុចទីពីរ ដើម្បីចេះពាក្យបានស្ទាត់អ្នកត្រូវធ្វើការសិក្សារំលឹកឱ្យបាន​ច្រើន​ដងនូវពាក្យដែលអ្នកចេះ ប្រសើរជាងពាក្យដែលខ្លួនមិនចេះ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តីក៏អ្នកសិក្សាត្រូវ​ចំនាយពេលច្រើនបន្តិចដើម្បីអាននូវពាក្យថ្មីដែលខ្លួនរៀន សម្រាប់គ្រប់គ្រងការចងចាំ។

៦​ តើមានវិធីអ្វីទៀតដែលមានប្រយោជន៍ដល់ការរៀនពាក្យ?

យើងនៅមានវិធីសាស្រ្តមួយចំនួនទៀត ដែលជាជំនួយក្នុងការស្វែងយល់ពីអត្ថន័យនៃពាក្យដែល​យើង​មិនចេះ ហើយធ្វើឲ្យអាចចងចាំបានយូរ។ វិធីសាស្រ្តទាំងនោះ រួមមាន ៖

ការស្មានន័យនៃពាក្យតាមរបស់បរិបទនៃអត្ថបទ ដែលយើងកំពុងអាន(Guessing word from the context clues) សិក្សាដោយប្រើប្រដាសដែលមានពាក្យដែលយើងរៀននៅក្នុងនោះ (deliberately study words from the word card) សិក្សាពាក្យតាមរយៈការចែកពាក្យចេញជាក្រុម ឬប្រភេទ (Using word parts) (ឧទាហរណ៍ ពាក្យទាក់ទងនឹងផ្ទះបាយ បច្ចេកទេស ប្ហូបអាហារ...) និងចុងក្រោយគឺការប្រើប្រាស់​វចនានុ​ក្រម។

ចូរយើងតាមដានពីរបៀបនៃការសិក្សាពាក្យតាមវិធីសាស្រ្តទាំងបួនដូចខាងក្រោម៖

-      វិធីសាស្រ្តទី១ ការស្មានន័យនៃពាក្យតាមរបស់បរិបទនៃអត្ថបទ ដែលយើងកំពុងអាន។ វិធី​សាស្រ្ត​នេះ គឺមានសារសំខាន់ណាស់ ហើយថែមទាំងមានសារៈសំខាន់ចំពោះអ្នកសិក្សាភាសាណាមួយ ដែលមានបំណងចង់ចេះចាំនូវវាក្យសព្ទនៃភាសានោះ។ ដើម្បីប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តនេះឱ្យបាន​ជោគជ័យល្អ អ្នកសិក្សាត្រូវទាមទារឲ្យ យល់ន័យនៃពាក្យនៅក្នុងអត្ថបទពី ៩៥ ទៅ ៩៨ ភាគ​រយ។ ម៉្យាងវិញទៀតដើម្បី អាចងាយក្នុងការទាយអត្ថន័យនៃពាក្យដែលយើងមិនទាន់ចេះ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ យើងត្រូវមានចំណេះទូទៅខ្ពស់ទាក់ទងនឹងប្រធានបទនៃអត្ថបទរបស់យើង។ តាម​រយៈ​ការប៉ានប្រមាណរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវមួយក្រុមបានសន្និដ្ឋានថា ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តនេះ គឺជួយឲ្យអ្នកសិក្សាអាចយល់និងចាប់បាននូវខ្លឹមសាររបស់អត្ថបទខ្ពស់ បន្ទាប់ពីការអាន​អត្ថបទ​ចប់ (Nagy, Herman and Anderson, 1985)។ លើសពីនេះទៅទៀត ការស្មានន័យនៃពាក្យ​តាម​បរិបទនៃអត្ថបទ ដែលយើងកំពុងអាន អាចបានផលល្អទៅបានក៏អាស្រ័យទៅ​លើគុណភាព​នៃ​ការអាននិងការស្តាប់ផងដែរ។ ប៉ុន្តែទោះបីជាការធ្វើតាមវិធីសាស្រ្ត​នេះអាចទទួលផលក៏​ពិត​មែន តែអ្នកក៏ត្រូវឆ្លងកាត់ការហ្វឹកហាត់ពីជំនាញនេះផងដែរ។

-     វិធីសាស្រ្តទី២ សិក្សាដោយប្រើប្រដាសដែលមានពាក្យដែលយើងរៀននៅក្នុងនោះ (deliberately​study words from the word card) ការប្រើវិធីសាស្រ្តនេះ គឺគេជ្រើសតែពាក្យណា​ដែរ​ជាគន្លឹះ​នៃ​ក្នុងអត្ថបទឬជាពាក្យដែលយើងត្រូវការប្រើប្រាស់ ក្នុងការងាររបស់យើងតែប៉ុណ្ណោះ (Nation, 2001)។ ដើម្បីធ្វើបានអ្នកគ្រាន់តែ យកក្រដាសមកកាត់ជាដុំតូចៗល្មម រួចសរសេរពាក្យដែល​ជា​គន្លឹះ ដែលអ្នកចង់ចេះ ហើយយកមកអាន ឬក៏បង្ហាញដល់អ្នកសិក្សា បើអ្នកជាគ្រូបង្រៀន។ ការ​ធ្វើបែប​នេះគឺអាចជួយឲ្យអ្នកមានការចង់ចាំបានយូរ ហើយចំពោះពាក្យណាដែលមាន​លក្ខណៈ​ប្រហែលគ្នាក៏អ្នកអាចងាយយល់វាផងដែរ។

-     វិធីសាស្រ្តទី៣ ប្រើប្រាស់វចនានុក្រម ការប្រើប្រាស់វចនានុក្រមសម្រាប់​សិក្សាទៅលើ​ពាក្យ​នៅ​ក្នុង​ភាសាណា​មួយគឺបានក្លាយជាការពេញនិយមនិងជាជម្រើសមួយដ៏ល្អប្រសើរសម្រាប់​អ្នក​សិក្សា​​​យក​មកប្រើប្រាស់ ដើម្បីឈ្វេងយល់ពីពាក្យណាមួយថ្មីដែលគេមិន​ទាន់​បានយល់​ពីអត្ថន័យ​និង​របៀបប្រើប្រាស់។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តីក៏យើងនៅបានឃើញពីប្រភេទជាច្រើននៃវចនានុក្រម​ដែល​ត្រូវបានអ្នកសិក្សាយកមក​ប្រើប្រាស់ក្នុងការស្វែងរកពាក្យណាមួយរបស់គេ។ ក្នុងចំណោម​វចនានុក្រមទាំងនោះមានដូចជាវចនានុក្រមដែលមានមួយភាសា (Monolingual Dictionary) គឺមាន​ន័យថាទាំងពាក្យនិ​​ងការពន្យល់គឺធ្វើក្នុងភាសាបរទេសណាមួយតែ​ម្តង​ ហើយវាក៏ជា​វចនានុ​ក្រម​មួយអាចជួយដល់អ្នកសិក្សាឲ្យមានឱកាសបាន​យល់​​នូវអត្ថន័យពាក្យជាការ​ពន្យល់​ក្នុង​ភាសាដើមតែម្តង។ ប្រភេទមួយ​ទៀត​គឺ​ (Bilingual Dictionary) វចនានុក្រមដែល​មាន​ពន្យល់​អត្ថន័យ និងមានដាក់ពាក្យផ្ទុយ សម្រាប់មើលបន្ថែម។ រីឯមួយប្រភេទទៀតគឺ (Bilingualized) គឺជាប្រភេទវចនានុ ក្រមដែលមានការពន្យល់ជាភាសានៃភាសានោះ និងមាន​បកប្រែ​​ជាភាសារបស់អ្នកសិក្សា។ បើយោងតាមការស្រាវជ្រាវខ្លះ បានលើកឡើងថា ការប្រើ​វចនានុក្រម​ប្រភេទ Bilingual  ត្រូវបានអ្នកប្រើប្រាស់ពេញនិយមជាង ឯប្រភេទផ្សេងទៀត​គ្រាន់​តែប្រើខ្លះៗប៉ុណ្ណោះ ( Laufer and Hadar, 1997; Lauffer and Kimmel, 1997)។ បើ​និយាយ​​ក្នុងក្រប​ខណ្ឌប្រទេសកម្ពុជា រហូតមកដល់ពេលនេះ នៅមានអ្នកសិក្សាជាច្រើនហាក់​មិន​ទាន់សូវបានយល់ពីរបៀបនៃការប្រើប្រាស់វចនានុក្រមនេះនៅឡើយទេ មិនត្រឹមតែប៉ុននេះ មាន​អ្នកសិក្សាខ្លះមិនទាំងមានវចនានុក្រមនៃភាសាដែលខ្លួនកំពុងរៀនផង។ ស្ថានភាពនេះបាន​កើត​មានឡើងនៅក្នុងប្រទេស កម្ពុជាខណៈដែលនៅប្រទេសផ្សេងៗមួយចំនួនធំ អ្នកសិក្សាត្រូវ​បាន​គេ​​ធ្វើការបណ្តុះបណ្តាលពីរបៀបប្រើប្រាស់វចនានុក្រម​បាន​យ៉ាងល្អ។  ត្រលប់មកវិញជុំវិញការ​ប្រើ​ប្រាស់វចនានុក្រមនេះ គេបាននិយាយថា វាបានផ្តល់ប្រយោជន៍ជាច្រើន ទាំងនៅក្នុងការ​ស្តាប់ អាន សរសេរ និងនិយាយ របស់អ្នកសិក្សាភាសា។ តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី នៅពេលដែល​យើងមានវចនានុក្រមហើយ យើងក៏គួរមាននូវ ហាយឡាយធើរ សម្រាប់គូរលើពាក្យដែលយើង​បាន​បើករក ព្រោះវានឹងផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់យើង នៅពេលដែលចង់រំលឹកដល់ពាក្យ​ដែល​យើង​បានហាឡាយ នោះ។

- វិធីសាស្រ្តទី៤ សិក្សាពាក្យតាមរយៈការចែកពាក្យចេញជាក្រុមឬប្រភេទ(Using word parts)​។​​​ វិធីនេះក៏ផ្តល់ភាពល្អប្រសើរក្នុងការចង់ចាំពាក្យដែរ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែ អ្នកសិក្សាអាចចាំបានលុះ​ណា​​តែ វានៅក្នុងចង្កោមពាក្យជាមួយគ្នា ឧទាហរណ៍ ពាក្យដែលរៀបរាប់ពីផ្លែឈើ រៀបរាប់​ពី​ប្រភេទ​រថយន្ត រៀបរាប់ពីសំលៀកបំពាក់ រៀបរាប់ពីឧបករណ៍អេឡិត្រូនិចជាដើម។ ការធ្វើបែប​នេះអ្នកសិក្សានឹងអាចងាយចាប់បាននូវន័យពាក្យដែលមាននៅក្នុងបរិបទតែមួយដូចគ្នា។

តាមរយៈបទពិសោធសិក្សាភាសាបរទេសកន្លងមក ការសិក្សាឲ្យអាចចង់ចាំពាក្យបានច្រើន គឺនៅ​មាន​​មួយចំនួនទៀត ដូចជាការលេងល្បែងសរសេរប្រដេញពាក្យជាមួយមិត្តភក្តិ គឺយើងត្រូវសរសេរពាក្យ​នៅលើក្រដាសសមួយ ហើយយើងត្រូវសរសេរពាក្យណាមួយសិន រួចដៃគូបម្ខាងទៀតត្រូវរើសពាក្យណា​ដែល​​ផ្តើមពីអក្សរ ដែលនៅខាងចុងនៃពាក្យរបស់យើង។ ឧទាហរណ៍ យើងសរសេរពាក្យភាសាអង់គ្លេងថា Boy នោះមិត្តរបស់យើង ត្រូវសរសេរពាក្យ​​ដែលចាប់ផ្តើមពីអក្សរ Y (Yellow) ក្នុងដំណើរការនៃល្បែងនេះ​គឺយើងត្រូវសរសេរពាក្យរហូតទាល់តែយើង ឬដៃគូរបស់យើងមិនអាចរកពាក្យណាមកសរសេរបានទៀត នៅ​ពេលនោះអ្នក ដែលរកពាក្យមិនបានមកសរសេរគឺមានន័យថា គេនោះជាអ្នកចាញ់ ហើយការធ្វើបែបនេះ​បាន ធ្វើឲ្យកម្រិតនៃការចេះមានការកើនឡើងខ្ពស់សម្រាប់អ្នកសិក្សាភាសាអង់គ្លេស។

៦ តើយើងត្រូវចេះពាក្យប៉ុន្មាន ទើបអាចប្រើប្រាស់ភាសាមួយបានល្អ?

ក្នុងចំនុចនេះ បើនិយាយពីភាសាដែលមានពាក្យរាប់ម៉ឺនឡើងទៅ គឺអ្នកសិក្សាចាំបាច់ត្រូវចេះពាក្យ​យ៉ាង​​​​​​​​​​តិច​ឲ្យ​បានមួយម៉ឺនឬលើសពីនេះដែរ ទើបអាចប្រើប្រាស់ភាសានោះបានក្នុងកម្រិតមួយគ្រាន់បើ។ ប៉ុន្តែ​ចំពោះភាសាណាដែលមានពាក្យតិច នោះអ្នកសិក្សាអាចចេះពាក្យប្រហែលជាបួនទៅប្រាំពាន់ពាក្យទៅ នោះ​គេពិតជាអាចប្រើភាសានេះបានក្នុងកម្រិតមួយមធ្យមមិនខាន។ ឧទាហរណ៍ភាសាខ្មែរដែ​លមានប្រមាណតែ មួយម៉ឺនពាក្យ ហើយពាក្យដែលគេប្រើក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃគឺមានប្រហែលតែប្រាំពីរពាន់ទៅប្រាំបីពាន់ប៉ុណ្ណោះ ដូចនេះអ្នកសិក្សាអាចងាយនឹងយកពាក្យដែលខ្លួនចេះក្នុងចំនួនបួនពាន់នេះទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការទាក់ទងគ្នាក្នុងសង្គមកម្ពុជាបាន។ 

តាមរយៈការពន្យល់និងរាប់រៀបពីខាងដើមមកនេះ យើងឃើញថា គឺមិនមានមូលដ្ឋានច្បាស់ណា​មួយ​អាចអះអាងពីរបៀបនៃការរៀនពាក្យឲ្យចេះចាំ ដោយគ្មានការចូលផ្សំពីវិធីសាស្រ្តផ្សេងៗនោះទេ ហើយ​ក៏មិនទាន់មានអ្នកស្រាវជ្រាវណាអាចសន្មតពីចំនួននៃពាក្យ ដែល​គួរចេះក្នុងភាសាណាមួយដើម្បីអាច​ប្រើ​បាននោះទេ ដូច្នេះអ្នកសិក្សាគួរតែព្យាយាមសិក្សាឲ្យបានច្រើនតាមតែអាចធ្វើទៅបាន បើអ្នកពិតជាចង់ប្រើ​ប្រាស់ភាសាណាមួយមែន។

ឯកសារយោង

Laufer and Hadar, 1997; Lauffer and Kimmel (1997). A framework for development EFL reading vocabulary.

Nagy, Herman and Anderson, (1985) Learning word from context. Reading Research Quarterly 20: 233-253.

Hu and Nation, (2000) Vocabulary density and reading comprehension. Reading in a foreign language 13, 1: 403-430.

Watanabe, (1997) Input, intake and retention: effects of increased processing on incidental learning of foreign vocabulary . Study in second Language acquisition 19: 287-307

Elley,(1989) Vocabulary Acquisition from listing to stories. Reading Research Quarterly 24: 174-187.

Newton,(1995) Task-based interaction and incidental vocabulary learning: a case study. Second language research 11: 159-177.

Schmidt,(1995) Attention and awareness in Foreign Language Learning. University of Hwaii: Second Language Teaching and curriculum Centre.

Nation,​(2001) Learning Vucabulary in another Language. Cambridge:   Cambridge University Press.

Baddeley,(1990) Human Memory. London: Lawrence Erlbaum Association.

www.lingualift.com